Về danh sách bài viết
Post 17/11/2026 9 phút đọc

Pluto | プルートウ | Khi Robot Biết Căm Ghét

Phân tích — Osamu Tezuka, Naoki Urasawa, Studio M2, 2023

Poster Pluto Pluto (2023) — Studio M2, đạo diễn Toshio Kawaguchi, phát hành trên Netflix. Dựa trên manga của Naoki Urasawa và Takashi Nagasaki, từ một arc trong Astro Boy của Osamu Tezuka.

Bài viết có tiết lộ nội dung nửa đầu phim, nhưng không kể cái kết.

Một câu chuyện được kể ba lần

Câu chuyện của Pluto đã được kể ba lần, bởi ba thế hệ, và mỗi lần nó lại u tối hơn.

Lần thứ nhất là năm 1964. Osamu Tezuka, người được gọi là “cha đẻ của manga”, viết một arc trong Astro Boy tên là “Robot mạnh nhất thế giới”. Một robot khổng lồ tên Pluto được tạo ra để tiêu diệt bảy robot mạnh nhất hành tinh, từng con một. Astro Boy, cậu bé robot, là một trong số đó. Đó là truyện thiếu nhi, có anh hùng, có phản diện, có những trận đánh. Nhưng nó có một điều lạ với truyện thiếu nhi thời ấy: những robot bị giết không phải vật vô tri. Chúng có tên, có cuộc sống, và cái chết của chúng được kể như cái chết của con người.

Lần thứ hai là từ năm 2003 đến 2009. Naoki Urasawa, tác giả của Monster và 20th Century Boys, cùng biên kịch Takashi Nagasaki, lấy đúng cốt truyện ấy và kể lại cho người lớn, với sự đồng ý của Macoto Tezka, con trai Tezuka.

Lần thứ ba là năm 2023. Studio M2 chuyển thể manga của Urasawa thành tám tập phim, mỗi tập dài khoảng một tiếng, phát hành trên Netflix ngày 26/10/2023.

Và mình nghĩ lần kể thứ ba là cần thiết. Hai mươi năm sau khi Urasawa bắt đầu vẽ, câu hỏi “một cỗ máy có cảm xúc không” không còn là khoa học viễn tưởng nữa. Xem Pluto năm 2023 là một trải nghiệm khác hẳn với đọc nó năm 2003.

Gesicht

Urasawa làm một thay đổi quan trọng: nhân vật chính không còn là Astro Boy. Mà là Gesicht.

Gesicht là một thám tử robot của Europol, làm việc ở Đức. Trông anh như một người đàn ông trung niên, mặc áo khoác dài, gương mặt nghiêm nghị. Anh có một người vợ, Helena, cũng là robot. Họ sống trong một ngôi nhà nhỏ, như mọi cặp vợ chồng. Và Gesicht là một trong bảy robot mạnh nhất thế giới.

Một chuỗi án mạng bắt đầu. Mont Blanc, một robot dẫn đường trên núi Thụy Sĩ được mọi người yêu quý, bị phá hủy. Rồi một nhà hoạt động vì quyền robot bị giết. Trên đầu nạn nhân, kẻ sát nhân để lại một dấu hiệu: hai chiếc sừng.

Gesicht điều tra. Và anh nhận ra kẻ sát nhân đang săn lùng bảy robot mạnh nhất thế giới. Nghĩa là sớm muộn, sẽ đến lượt anh.

Urasawa biến câu chuyện phiêu lưu của Tezuka thành một bộ phim trinh thám noir. Những con phố mưa, những phòng thẩm vấn, những cuộc điều tra chậm rãi. Và những giấc mơ. Gesicht, một robot, bắt đầu có những giấc mơ mà anh không hiểu. Những ký ức như không phải của mình.

North No. 2

Tập mà mình nghĩ ai xem Pluto cũng nhớ là tập về North No. 2.

North No. 2 là một robot chiến tranh. Nó từng chiến đấu trong cuộc chiến ở Trung Á, từng giết hàng trăm robot khác. Giờ nó không muốn chiến đấu nữa. Nó làm quản gia cho Paul Duncan, một nhà soạn nhạc già, mù, cáu kỉnh, sống trong một lâu đài ở Scotland.

Duncan ghét robot. Ông gọi North No. 2 là “đồ máy móc”, đối xử với nó tàn nhẫn, đuổi nó đi. Nhưng North No. 2 muốn một điều. Nó muốn học chơi piano.

Duncan cười nhạo. Một cỗ máy giết người muốn chơi nhạc? Âm nhạc là thứ của linh hồn. Robot làm gì có linh hồn.

Nhưng North No. 2 vẫn tập. Và dần dần, ông già mù bắt đầu lắng nghe. Ông nhận ra những nốt nhạc của North No. 2 không phải những nốt nhạc của một cỗ máy. Ông bắt đầu dạy nó. Và trong quá trình ấy, ông dần mở lòng về tuổi thơ của mình, về mẹ, về một giai điệu cũ ám ảnh ông trong những cơn ác mộng.

Rồi Pluto đến. North No. 2 phải ra đi để chiến đấu. Nó không trở về.

Tập phim ấy chỉ dài một tiếng. Nhưng nó đặt ra câu hỏi trung tâm của cả Pluto, câu hỏi mà Tezuka đặt ra từ năm 1964: nếu một cỗ máy có thể khóc, có thể mơ, có thể muốn chơi piano, thì việc giết nó có khác gì giết người?

Chiến tranh Trung Á lần thứ 39

Urasawa đặt câu chuyện vào bối cảnh của thời ông viết.

Những vụ án mạng trong Pluto bắt nguồn từ Chiến tranh Trung Á lần thứ 39. Một liên minh do Thracia, một siêu cường phương Tây, dẫn đầu, xâm lược vương quốc Persia, với lý do nước này đang sở hữu “robot hủy diệt hàng loạt”. Cuộc chiến tàn phá Persia. Và rồi, không có gì được tìm thấy.

Kotaku nhận xét rằng tiền đề này nghe rất giống cuộc xâm lược Iraq của Mỹ năm 2003, năm Urasawa bắt đầu vẽ Pluto. Bảy robot mạnh nhất thế giới, trong đó có những robot đã tham gia cuộc chiến ấy, giờ đang bị săn lùng bởi một thứ được sinh ra từ đống đổ nát của Persia.

Pluto không phải một câu chuyện về robot. Nó là một câu chuyện về chiến tranh, về những gì chiến tranh để lại trong những người đã tham gia nó. North No. 2 không muốn chiến đấu nữa vì những gì nó đã làm ở Trung Á. Gesicht có những giấc mơ mà anh không hiểu. Và có Epsilon, robot được cho là có sức mạnh tiềm tàng lớn nhất trong bảy robot, người đã từ chối tham gia cuộc chiến, bị gọi là kẻ hèn nhát, và giờ chăm sóc những đứa trẻ mồ côi vì chiến tranh.

Brau 1589

Có một nhân vật trong Pluto mà mình nghĩ là nhân vật đáng sợ nhất.

Brau 1589 là robot duy nhất trong lịch sử đã giết một con người. Theo luật robot, điều đó lẽ ra là không thể. Robot được lập trình để không bao giờ làm hại con người. Nhưng Brau 1589 đã làm. Và không ai biết vì sao.

Nó bị giam trong một căn phòng dưới lòng đất của Europol, bị đóng cọc xuyên người, không thể di chuyển. Nhưng nó vẫn có thể nói. Và Gesicht đến gặp nó, để hỏi về những vụ án.

Những cuộc trò chuyện giữa Gesicht và Brau 1589 là những cảnh mình nghĩ là hay nhất của bộ phim. Hai cỗ máy, ngồi trong bóng tối, nói về con người. Brau 1589 hiểu con người tốt hơn bất kỳ ai. Và nó hiểu Gesicht tốt hơn Gesicht hiểu chính mình.

Căm ghét

Và đây là ý tưởng trung tâm của Pluto, ý tưởng khiến nó vượt qua câu chuyện gốc của Tezuka.

Trong Pluto, có một câu hỏi được đặt ra nhiều lần: robot hoàn hảo nhất là robot như thế nào? Câu trả lời mà bộ phim đưa ra là: robot hoàn hảo nhất là robot có đầy đủ cảm xúc của con người. Không chỉ tình yêu, lòng tốt, niềm vui. Mà cả những cảm xúc tối tăm nhất. Giận dữ. Buồn đau. Và căm ghét.

Bởi vì một cỗ máy chỉ có thể yêu mà không thể ghét thì không phải một con người. Nó chỉ là một cỗ máy được lập trình để tỏ ra tốt bụng. Để thật sự giống con người, một robot phải có khả năng ghét. Và khi nó có khả năng ghét, nó có khả năng giết.

Mình nghĩ đó là một ý tưởng rất đáng sợ, và rất đúng. Lòng tốt chỉ có ý nghĩa khi ta có thể chọn không tốt. Tình yêu chỉ có ý nghĩa khi ta có thể ghét. Và Pluto hỏi: nếu ta tạo ra những cỗ máy có thể yêu, ta có sẵn sàng chấp nhận rằng chúng cũng có thể ghét không?

Và câu hỏi ngược lại, đau đớn hơn: nếu căm ghét là thứ làm nên con người, thì con người có thể thoát khỏi căm ghét không? Có thể phá vỡ vòng xoáy của bạo lực và báo thù không? Toàn bộ nửa sau của Pluto là một nỗ lực trả lời câu hỏi ấy.

Atom

Và có Atom, Astro Boy, nhân vật chính của Tezuka, giờ chỉ là một nhân vật phụ.

Atom của Urasawa trông như một cậu bé mười tuổi bình thường. Không có tóc nhọn, không có giày tên lửa. Cậu đi học, ăn kem, chơi với em gái Uran. Cậu là robot tiên tiến nhất thế giới, đến mức không ai phân biệt được cậu với một đứa trẻ thật.

Và Atom có một khả năng mà mình nghĩ là đáng sợ hơn mọi vũ khí: cậu cảm nhận được nỗi buồn của người khác. Cậu nhìn Gesicht và biết anh đang giấu điều gì đó. Cậu ăn kem mà không cần ăn, chỉ vì người bên cạnh đang ăn. Cậu cư xử như một đứa trẻ, không phải vì được lập trình để giả làm trẻ con, mà vì cậu đang cố hiểu con người từ bên trong.

Atom và Gesicht là hai mặt của cùng một câu hỏi. Gesicht là một robot đang dần phát hiện ra rằng mình có cảm xúc, những cảm xúc mà anh không biết mình có. Atom là một robot sinh ra với đầy đủ cảm xúc, và phải học cách sống với chúng.

Lời kết

Chín điểm. Trừ một điểm vì nửa sau dồn dập hơn và cái kết hơi vội so với nhịp chậm rãi của những tập đầu, điều mà vài bài review tiếng Anh cũng nhận xét. Nhưng Pluto là một trong những bộ anime khoa học viễn tưởng hay nhất mình từng xem. /Film gọi nó là “Astro Boy gặp Watchmen”, và mình nghĩ đó là một cách mô tả chính xác: lấy những nhân vật của một câu chuyện siêu anh hùng thiếu nhi, đặt vào một thế giới trưởng thành, u tối, và hỏi những câu hỏi mà câu chuyện gốc không dám hỏi.

Studio M2 trung thành với manga đến từng khung hình, giữ cả nhịp chậm của Urasawa, điều mà nhiều anime chuyển thể khác không dám làm. Và tập North No. 2 thì nên xem, kể cả nếu bạn không định xem gì khác.

Một cỗ máy giết người muốn học chơi piano. Một ông già mù ghét robot dạy nó. Và một giai điệu tuổi thơ mà cả hai cùng tìm kiếm. Nếu đó không phải là con người, thì mình không biết con người là gì.


Nguồn tham khảo:

Tiếng Việt

Mình đã tìm nhưng chưa thấy bài phân tích tiếng Việt nào đủ chất lượng về bản anime Pluto để dẫn. Nếu bạn biết, hãy để lại cho mình.

Tiếng Anh