Mega Man X4 | ロックマンX4 | Zero Và Iris
Phân tích — Capcom, 1997
Mega Man X4 (1997) — Capcom, trên PlayStation và Sega Saturn. Ở Việt Nam, nhiều người biết đến với tên Rockman X4.
Bài viết tiết lộ cái kết trong tuyến truyện của Zero.
Một câu thoại
Nếu bạn chơi Mega Man X4 bản tiếng Anh, có một câu thoại bạn sẽ không quên.
Zero, chiến binh tóc vàng dài, giáp đỏ, quỳ trên sàn của một căn phòng tối, ôm xác một cô gái trong tay. Rồi anh ngửa mặt lên trời và gào: “WHAT AM I FIGHTING FOOOOR?!” Tôi chiến đấu vì cái gì?!
Câu ấy trở thành một trong những câu thoại bị chế giễu nhiều nhất trong game thập niên 90. Lý do là lồng tiếng tiếng Anh của X4 nổi tiếng là tệ. Wiki của fan và cả Wikipedia đều nhắc đến chất lượng lồng tiếng tiếng Anh “khét tiếng” của game. Có một chi tiết mà mình đọc mà bật cười: diễn viên lồng tiếng X bản tiếng Anh thu âm thoại cho X4 và Mega Man 8 trong cùng một buổi, và không ai nói với cô rằng đó là hai game khác nhau, hai nhân vật khác nhau. Iris và anh trai Colonel thì nói giọng Úc, không ai biết vì sao.
Nhưng nếu bỏ qua cái giọng, câu thoại ấy là khoảnh khắc buồn nhất mà mình từng thấy trong một game platformer bắn súng.
Rockman tuổi thơ
Ở Việt Nam, Mega Man được nhiều người biết đến với tên Rockman, tên gốc tiếng Nhật của series. Và Rockman X4 là một trong những game mà mình nghĩ nhiều người lớn lên cùng máy PlayStation ở những tiệm game thời ấy đều nhớ.
Trang Game Tuổi Thơ, một trang lưu giữ những trò chơi cổ điển, ghi lại Mega Man X4 như một trong những game của thế hệ 32-bit, phát hành trên cả PlayStation và Sega Saturn. Và Mega Man Wiki tiếng Việt có hẳn những trang về game và về nhân vật Iris. Mình nghĩ đó là bằng chứng rằng X4 không chỉ là một game. Nó là một phần ký ức của một thế hệ.
X và Zero
Thế giới của Mega Man X là một tương lai, nơi con người sống cùng Reploid, những robot có ý thức, có cảm xúc, có khả năng tự quyết định. Một số Reploid trở nên bạo lực, nổi loạn chống lại con người. Chúng được gọi là Maverick. Và những Maverick Hunter là những Reploid được giao nhiệm vụ săn và tiêu diệt chúng.
X là một Maverick Hunter. Robot đầu tiên có ý thức thật sự, được tạo ra bởi Tiến sĩ Light. Anh là một người lính hiền lành, luôn đặt câu hỏi về đạo đức của việc mình làm, luôn do dự trước khi bóp cò.
Zero là một Maverick Hunter khác, đồng đội và bạn thân của X. Mạnh hơn, quyết đoán hơn, cầm một thanh kiếm laser thay vì súng. Nguồn gốc của Zero là một bí ẩn. Và trong X4, những giấc mơ về một ông già bí ẩn, những ký ức không phải của mình, bắt đầu ám ảnh anh.
Mega Man X4 là phần đầu tiên của dòng X cho phép chọn chơi bằng Zero ngay từ đầu, với cốt truyện riêng, những đoạn hội thoại riêng, và một lối chơi hoàn toàn khác. X bắn từ xa. Zero chém cận chiến, với những chuỗi đòn kiếm nhanh và đẹp. Mình nghĩ đó là một quyết định thiết kế làm cho X4 trở thành một trong những phần hay nhất của series. Hai câu chuyện, hai góc nhìn, cùng một cuộc chiến.
Repliforce
Câu chuyện bắt đầu khi Sky Lagoon, một thành phố bay lơ lửng trên trời, bị tấn công và rơi xuống mặt đất. Hàng nghìn người chết.
Những người đầu tiên bị nghi ngờ là Repliforce, quân đội của các Reploid, một tổ chức quân sự có kỷ luật, có danh dự, độc lập với Maverick Hunter. Chính phủ con người yêu cầu Repliforce giải giáp, để điều tra.
Repliforce từ chối. Họ không làm điều đó, và họ không chấp nhận bị đối xử như tội phạm. Họ tuyên bố độc lập, muốn xây dựng một quốc gia của riêng Reploid, nơi họ không phải sống dưới sự nghi ngờ của con người.
Chiến tranh nổ ra. Và Maverick Hunter được lệnh tiêu diệt Repliforce.
Mình nghĩ đây là điều mình thích nhất ở X4: Repliforce không hoàn toàn sai. Họ là những người lính có danh dự, bị nghi oan, đứng lên vì phẩm giá. Lãnh đạo của họ, General, là một Reploid già, điềm tĩnh, thật lòng muốn điều tốt cho đồng loại. Và chỉ huy chiến trường, Colonel, là một chiến binh kiêu hãnh, không bao giờ chịu khuất phục.
Iris
Và Colonel có một em gái: Iris.
Iris là một Reploid điều hành, làm việc ở trung tâm chỉ huy của Repliforce. Hiền lành, dịu dàng, không phải chiến binh. Và cô có một mối quan hệ đặc biệt với Zero. Một tình cảm không bao giờ được nói ra rõ ràng, nhưng ai cũng thấy.
Iris không muốn chiến tranh. Cô cầu xin Zero và anh trai mình đừng đánh nhau. Cô muốn một thế giới nơi Reploid và con người có thể sống cùng nhau, không cần súng, không cần kiếm.
Nhưng Zero là Maverick Hunter. Và anh phải chiến đấu với Colonel.
Mega Man Wiki tiếng Việt ghi lại rằng Iris xuất hiện lần đầu trong X4, và về sau, ở X5, Zero vẫn nhìn thấy cô khi anh cận kề cái chết. Mình nghĩ chi tiết ấy cho thấy Iris quan trọng với Zero đến mức nào. Không phải một nhân vật phụ của một phần game. Mà là một vết thương mà anh mang theo mãi.
Cái chết
Zero đánh bại Colonel. Anh trai của Iris chết dưới thanh kiếm của anh.
Và Iris, bị giằng xé giữa giấc mơ của anh trai và tình cảm với Zero, làm một điều mà không ai ngờ. Cô hợp nhất với sức mạnh của anh trai, điều khiển một cỗ máy chiến đấu khổng lồ, và đối mặt với Zero.
Cô nói với Zero rằng cô muốn một thế giới chỉ có Reploid. Nơi cô và Zero có thể sống bình yên. Không có con người, không có chiến tranh, không có sự nghi ngờ. Chỉ có hai người. Và để có được thế giới ấy, cô sẵn sàng chiến đấu với chính anh.
Zero không có lựa chọn. Anh đánh bại cỗ máy. Và Iris chết trong vòng tay anh.
Rồi anh ngửa mặt lên trời và gào.
Sigma
Và đằng sau tất cả, như mọi phần Mega Man X, là Sigma.
Sigma, cựu chỉ huy của Maverick Hunter, đã trở thành Maverick, kẻ thù không đội trời chung của X và Zero. Và trong X4, ta biết rằng hắn đã giật dây cả cuộc chiến. Chính hắn đã đứng sau vụ tấn công Sky Lagoon. Chính hắn đã khiến Repliforce bị nghi ngờ. Chính hắn đã đẩy Reploid và con người vào chiến tranh, để lợi dụng nó.
Những cái chết, nỗi đau của Zero, cái chết của Iris và Colonel, tất cả chỉ là một phần trong kế hoạch của Sigma.
Mình nghĩ đó là điều làm cho câu hỏi của Zero, dù bị lồng tiếng tệ đến đâu, là một câu hỏi thật. Anh chiến đấu vì “chính nghĩa”, vì nhiệm vụ. Anh tin rằng mình đang làm điều đúng, bảo vệ con người khỏi Maverick. Và anh đã giết người mình yêu vì nó. Chỉ để phát hiện ra rằng cả cuộc chiến là một màn kịch, do một kẻ khác dàn dựng.
Tôi chiến đấu vì cái gì? Câu hỏi ấy không có câu trả lời. Và đó là lý do nó đau.
Gần ba mươi năm sau
Bản tiếng Nhật không có vấn đề lồng tiếng ấy. Iris do Yuko Mizutani lồng tiếng, và cảnh cuối của Zero, bằng tiếng Nhật, là một cảnh buồn thật sự, không có gì buồn cười. Nếu chơi lại qua Mega Man X Legacy Collection, có thể chọn bản tiếng Nhật.
Về lối chơi, X4 là một trong những phần hay nhất của dòng X. Đồ họa 2D trên máy 32-bit, những sprite chi tiết, những hiệu ứng đẹp mắt, có lẽ là đẹp nhất của dòng X. Tám con trùm Maverick, mỗi con một màn chơi, mỗi màn một bản nhạc rock điện tử mà mình vẫn nhớ đến giờ. Và hệ thống quen thuộc: đánh bại một con trùm, lấy vũ khí của nó, dùng vũ khí ấy để đánh con trùm khác.
Lời kết
Chín điểm. Đồ họa 2D đẹp nhất dòng X, nhạc rock điện tử của từng màn vẫn nhớ đến giờ, và hai tuyến truyện cho hai nhân vật với hai lối chơi hoàn toàn khác nhau.
Và một câu thoại mà dù có buồn cười, mình vẫn không cười được khi nhớ đến bối cảnh của nó. Một người lính đã làm đúng nhiệm vụ. Đã giết kẻ thù. Đã bảo vệ thế giới. Và đã mất người duy nhất anh muốn bảo vệ. What am I fighting for? Gần ba mươi năm sau, câu hỏi ấy vẫn không có câu trả lời.
Nguồn tham khảo:
Tiếng Việt
- Mega Man X4 — Mega Man Wiki tiếng Việt
- Iris — Mega Man Wiki tiếng Việt
- Mega Man X4 — Game Tuổi Thơ
Tiếng Anh
- Mega Man X4 — Wikipedia
- Zero (Mega Man) — Wikipedia
- Mega Man X4 — Mega Man Wiki
- Iris — Mega Man Knowledge Base
- Mega Man X4 trivia — TV Tropes