Về danh sách bài viết
Post 17/11/2026 9 phút đọc

Cure | キュア | "Anh Là Ai?"

Phân tích — Kiyoshi Kurosawa, 1997

Poster Cure Cure (1997) — đạo diễn và biên kịch Kiyoshi Kurosawa.

Bài viết phân tích cả phần kết của bộ phim.

Chữ X

Ở Tokyo, những vụ giết người kỳ lạ đang xảy ra.

Một người đàn ông bình thường đánh chết một gái mại dâm trong khách sạn. Một bác sĩ giết một người lạ trong nhà vệ sinh. Một viên cảnh sát bắn đồng nghiệp của mình. Những kẻ giết người không có gì chung với nhau. Không có tiền án, không có động cơ, không có mối quan hệ với nạn nhân. Họ được tìm thấy ở hiện trường, bình tĩnh, bối rối. Họ thừa nhận mình đã giết người. Nhưng họ không thể giải thích tại sao.

Và trên mỗi xác chết, có một vết rạch hình chữ X trên cổ.

Thám tử Takabe (Koji Yakusho), một người đàn ông trung niên mệt mỏi, được giao vụ án. Anh làm việc với Sakuma, một nhà tâm lý học. Và họ không thể hiểu được. Những kẻ giết người không biết nhau. Không ai trong số họ biết về những vụ giết người khác. Vậy thì tại sao họ lại để lại cùng một dấu hiệu?

Một người đàn ông không nhớ gì

Rồi trên một bãi biển, một người đàn ông trẻ đang lang thang. Gầy gò, tóc rối, áo khoác cũ. Một người đàn ông tốt bụng đưa anh ta về nhà, cho anh ta chỗ ngủ. Và anh ta bắt đầu hỏi.

“Anh là ai?”

Người đàn ông tốt bụng nói tên mình. Nghề nghiệp của mình. Gia đình mình.

“Không. Tôi hỏi: anh là ai?”

Người đàn ông trẻ ấy tên là Mamiya (Masato Hagiwara). Anh ta không nhớ gì cả. Không nhớ mình là ai, từ đâu đến, đã làm gì. Mỗi lần ai đó trả lời câu hỏi của anh ta, anh ta quên ngay, và hỏi lại. Cứ thế. Như một cái đĩa hát bị kẹt.

Và đêm đó, người đàn ông tốt bụng giết vợ mình. Rạch một chữ X trên cổ cô.

Ngọn lửa và nước

Mamiya không giết ai cả. Anh ta chỉ nói chuyện.

Mỗi lần gặp một người, anh ta hỏi câu hỏi ấy, lặp đi lặp lại. Anh ta châm một chiếc bật lửa, và nhìn ngọn lửa. Hoặc làm đổ một cốc nước, và nhìn nước chảy trên mặt bàn. Ngọn lửa lay động. Dòng nước lan ra. Và người đối diện, mệt mỏi vì câu hỏi, bắt đầu nhìn theo. Bắt đầu nói về bản thân. Về những điều họ chưa bao giờ nói với ai. Về những cơn giận họ đã chôn giấu.

Và rồi, một lúc nào đó sau đó, họ giết người.

Takabe và Sakuma phát hiện ra rằng Mamiya từng là một sinh viên tâm lý học, nghiên cứu về thuật từ tính, thứ mà bác sĩ người Đức Franz Mesmer đã thực hành ở thế kỷ 18, tiền thân của thuật thôi miên hiện đại. Bài phân tích trên Deep Focus Review ghi rằng Mamiya đã nghiên cứu về rối loạn nhân cách và thuật từ tính trước khi mất trí nhớ.

Nhưng thôi miên, trong Cure, không phải là một phép thuật biến người tốt thành kẻ giết người. Nó là một thứ khác.

Phương thuốc

Tên phim là Cure: Phương thuốc. Và câu hỏi trung tâm của nó là: Mamiya đang chữa trị cái gì?

Một bài trên Little White Lies đưa ra câu trả lời mà mình nghĩ là sâu sắc nhất. Thứ mà Mamiya “chữa” là sự kìm nén. Những chuẩn mực xã hội, những phép lịch sự, những vai trò mà mỗi người phải đóng: người chồng tốt, người cảnh sát tận tụy, người bác sĩ đáng kính. Mamiya hỏi “anh là ai?”, và khi người ta bóc từng lớp vai trò ấy ra, thứ còn lại bên dưới là sự giận dữ, sự hung hăng, mong muốn làm hại người khác. Và Mamiya chỉ cho họ thấy rằng họ được phép để nó ra ngoài.

Một bài phân tích tiếng Anh khác diễn giải tương tự: phương thuốc của Mamiya là sự giải tỏa khỏi những nghi lễ ngột ngạt và những cơn giận bị kìm nén.

Mình nghĩ đó là điều làm Cure đáng sợ hơn hầu hết phim kinh dị. Mamiya không phải là con quỷ. Anh ta không đặt cái ác vào ai cả. Anh ta chỉ mở một cánh cửa. Cái ác đã ở đó, trong mỗi người, chờ đợi.

Nước Nhật những năm 1990

Bài viết trên trang của rạp chiếu phim Bijou, Đại học Iowa, đặt Cure trong bối cảnh của “Thập kỷ mất mát” của Nhật Bản. Đầu những năm 1990, bong bóng kinh tế Nhật Bản vỡ. Thị trường chứng khoán sụp đổ. Những công ty khổng lồ phá sản. Hàng triệu người mất việc. Thế hệ những “chiến binh doanh nghiệp”, những người đàn ông đã cống hiến cả đời cho công ty, đột nhiên thấy rằng cuộc đời mình không có ý nghĩa gì.

Và năm 1995, hai năm trước Cure, giáo phái Aum Shinrikyo thả khí độc sarin trong tàu điện ngầm Tokyo, giết mười ba người, làm bị thương hàng nghìn người. Một giáo phái do một người đàn ông có sức thuyết phục dẫn dắt, những tín đồ bình thường, có học, làm điều không thể tưởng tượng được.

Bài viết của Bijou đọc Cure như một hình ảnh về tình trạng mà các nhà xã hội học gọi là anomie: sự vô chuẩn, khi những chuẩn mực xã hội sụp đổ, và con người mất phương hướng. Mình nghĩ cách đọc ấy rất đúng. Tokyo trong Cure không phải là thành phố rực rỡ đèn neon của những bộ phim khác. Nó là một thành phố xám, ẩm, hoang vắng, đầy những tòa nhà bỏ hoang, những hành lang bệnh viện trống rỗng, những căn phòng có tường bong tróc. Một thành phố mà ai cũng đang lặng lẽ sụp đổ bên trong.

Takabe

Và người đang sụp đổ nhiều nhất là Takabe.

Vợ anh, Fumie, bị bệnh tâm thần. Cô quên. Cô lặp lại. Cô để máy giặt chạy không có quần áo bên trong, tiếng máy kêu ầm ầm suốt đêm. Takabe chăm sóc cô, kiên nhẫn, mệt mỏi. Anh không bao giờ phàn nàn. Anh không bao giờ để lộ cảm xúc. Ở công việc, anh là một thám tử điềm tĩnh. Ở nhà, anh là một người chồng tận tụy.

Nhưng Koji Yakusho, một trong những diễn viên vĩ đại nhất của Nhật Bản, cho ta thấy những vết nứt trên gương mặt anh. Một cái nhíu mày. Một ánh mắt nhìn vợ quá lâu. Một khoảnh khắc im lặng trước khi trả lời.

Và rồi Takabe thẩm vấn Mamiya. Mamiya hỏi anh câu hỏi ấy. Anh là ai? Takabe là người duy nhất không bị thôi miên. Anh giận dữ, quát tháo, đánh Mamiya. Nhưng Mamiya cười. Mamiya nói rằng anh ta nhìn thấy những gì bên trong Takabe. Rằng Takabe mệt mỏi với vợ mình. Rằng Takabe ghét cô. Rằng một phần nào đó trong Takabe muốn cô biến mất.

Takabe phủ nhận. Nhưng ta thấy trên gương mặt anh rằng Mamiya đã nói đúng.

Một cuộn băng cũ

Có một chi tiết trong Cure mà mình nghĩ là rùng rợn nhất. Lần theo dấu vết của Mamiya, Takabe tìm thấy một tài liệu ghi lại từ cuối thế kỷ 19, về một người thôi miên đã truyền bá một nghi lễ kỳ lạ. Một nghi lễ liên quan đến chữ X.

Mamiya không phát minh ra điều này. Anh ta chỉ là người truyền tin mới nhất trong một chuỗi những người truyền tin, kéo dài hàng thế kỷ. Một thứ gì đó cổ xưa, đã được truyền từ người này sang người khác, như một căn bệnh. Hay như một tôn giáo.

Nhà hàng

Mình sẽ nói về cái kết, vì nó là điều làm Cure trở thành một kiệt tác.

Takabe tìm thấy Mamiya trong một tòa nhà bỏ hoang. Và anh bắn chết hắn. Vụ án kết thúc.

Ở cảnh gần cuối, ta thấy Takabe ngồi trong một nhà hàng, ăn một bữa tối. Anh ăn ngon lành. Anh trông bình thản, khỏe mạnh, khác hẳn người đàn ông mệt mỏi ở đầu phim. Như thể anh đã được chữa khỏi một thứ gì đó.

Vợ anh thì sao? Có một cảnh rất ngắn trước đó, mơ hồ, chớp nhoáng: Fumie ngồi trên xe lăn trong một bệnh viện, và có một vết rạch trên cổ cô. Ta không chắc đó là thực tế hay ảo giác. Bộ phim không nói.

Và ở nhà hàng, người phục vụ đến dọn bàn của Takabe. Cô gái trẻ cầm đĩa, dọn đi. Takabe không nhìn cô. Anh rời đi.

Máy quay ở lại với cô phục vụ. Cô đi về phía nhà bếp. Rồi cô dừng lại. Cô nhặt một con dao. Cô đứng đó, cầm con dao, nhìn vào khoảng không.

Màn hình tối đen.

Takabe đã trở thành Mamiya. Người truyền tin mới.

Ảnh hưởng

Một bài trên Moria Reviews chê cái kết của Cure vì không giải thích rõ chuyện gì đang xảy ra: Mamiya là ai, có phải một hồn ma, có phải bị chiếm xác. Mình hiểu lời chê ấy. Cure là một bộ phim cố tình không giải thích. Nhưng mình nghĩ đó là sức mạnh của nó. Nếu bộ phim giải thích, ta sẽ biết cái ác đến từ đâu, và ta sẽ có thể yên tâm rằng nó không ở trong ta. Cure không cho ta sự yên tâm ấy.

Bài phân tích trên tạp chí Aspect của Đại học Bắc Carolina khen cách Kurosawa dùng âm thanh và ánh sáng mờ ảo tạo nên cảm giác như mơ, và cho rằng ông dùng thôi miên như một ẩn dụ cho sự ảnh hưởng: cách một ý tưởng, một tư tưởng, có thể lan từ người này sang người khác. Và Kurosawa quay Cure bằng những cảnh dài, tĩnh, máy quay đặt xa, không cắt cảnh, nhìn các nhân vật như nhìn những con vật trong lồng. Những vụ giết người xảy ra ở rìa khung hình, đột ngột, bình thản, không có âm nhạc. Và chính sự bình thản ấy làm chúng đáng sợ.

Cure ít được biết đến ở phương Tây trong nhiều năm, rồi được phát hiện lại, đặc biệt sau khi hãng Criterion phát hành bản phục dựng. Nó được coi là một trong những bộ phim mở đầu cho làn sóng kinh dị Nhật Bản cuối những năm 1990, cùng thời với Ringu. Bong Joon-ho, đạo diễn của Memories of Murder và Parasite, đã nhiều lần nhắc đến Cure như một trong những bộ phim ông yêu thích. Và mình nghĩ ta có thể thấy tiếng vọng của nó trong Memories of Murder: những gương mặt bình thường, những vụ giết người không có lời giải.

Lời kết

Chín điểm. Cure là một bộ phim chậm, lạnh, và không giải thích gì cả. Nó không có những cảnh hù dọa, không có ma quỷ hiện hình, không có máu me tràn lan. Nhưng nó là một trong những bộ phim kinh dị đáng sợ nhất mà mình từng xem, vì nỗi sợ của nó không ở trên màn hình. Nó ở trong câu hỏi mà Mamiya đặt ra, và mà ta không thể trả lời được.

Anh là ai?

Không phải tên. Không phải nghề nghiệp. Không phải vai trò. Mà là: nếu bóc hết mọi lớp vỏ ra, bên dưới anh là gì?

Mình không tìm được bài phân tích tiếng Việt nào về Cure, nên phần nguồn chỉ có tiếng Anh. Nếu bạn biết một bài hay, hãy gợi ý cho mình.


Nguồn tham khảo:

Tiếng Anh