Alice in Borderland | 今際の国のアリス Thế Giới Không Lối Thoát | Trò Chơi Của Những Người Không Muốn Sống
Phân tích — Shinsuke Sato, Haro Aso, Netflix, 2020 – 2025
Alice in Borderland (2020 – 2025) — đạo diễn Shinsuke Sato, dựa trên manga của Haro Aso, Netflix.
Bài viết có tiết lộ bản chất của thế giới Borderland ở cuối mùa hai.
Shibuya vắng tanh
Alice in Borderland mở đầu ở giao lộ Shibuya, Tokyo.
Đó là giao lộ đông đúc nhất thế giới, nơi mỗi lần đèn xanh bật lên, hàng nghìn người đi bộ băng qua từ mọi hướng. Arisu, một thanh niên thất nghiệp, nghiện trò chơi điện tử, đứng ở đó cùng hai người bạn thân, Karube và Chota. Họ đùa nghịch, chạy qua đường, bị cảnh sát đuổi. Họ trốn vào nhà vệ sinh ở ga tàu.
Và khi họ bước ra, Shibuya trống rỗng.
Không một bóng người. Không xe cộ. Không tiếng động. Những màn hình quảng cáo khổng lồ tắt ngúm. Điện thoại không có sóng. Cả thành phố Tokyo, ba mươi bảy triệu người, biến mất. Chỉ còn lại ba người họ.
Mình nghĩ đó là một trong những cảnh mở đầu đáng nhớ nhất của phim truyền hình gần đây. Shinsuke Sato quay những cảnh Shibuya trống rỗng ấy trên một trường quay được dựng lại, với kỹ xảo, nhưng chúng trông thật đến mức rợn người. Thành phố đông đúc nhất thế giới, giờ là một nghĩa địa không có xác chết.
Những lá bài
Rồi đêm xuống, một màn hình bật sáng trên một tòa nhà. Một thông báo: trò chơi sắp bắt đầu.
Arisu và các bạn bước vào một tòa nhà, nơi một chiếc điện thoại đưa ra luật chơi. Họ phải vượt qua một thử thách. Nếu thắng, họ được trao một thị thực (visa), cho phép họ được sống thêm một số ngày nhất định. Khi thị thực hết hạn, nếu không chơi một trò chơi mới, một tia laser từ trên trời sẽ bắn xuống, giết họ.
Mỗi trò chơi được đánh dấu bằng một lá bài. Và chất của lá bài cho biết loại thử thách:
Bích là trò chơi thể lực: chạy, nhảy, sống sót trước những mối nguy hiểm vật lý.
Rô là trò chơi trí tuệ: giải đố, tính toán, logic.
Chuồn là trò chơi đồng đội: phải hợp tác với người khác để thắng.
Cơ là trò chơi tâm lý, và là thứ đáng sợ nhất: trò chơi của sự phản bội. Để thắng, bạn phải lừa dối, phản bội, hoặc hy sinh những người mà bạn quan tâm.
Và con số trên lá bài, từ hai đến mười, cho biết độ khó.
Trò chơi trốn tìm
Có một tập ở mùa một mà mình nghĩ là tập phim truyền hình tàn nhẫn nhất mình từng xem, và nó là lý do Alice in Borderland khác hẳn những bộ phim sinh tồn khác.
Arisu, Karube và Chota bước vào một trò chơi bảy Cơ. Một khu vườn bách thảo. Luật chơi: một người phải đeo một chiếc vòng cổ, và trở thành “con sói”. Những người còn lại là “con cừu”. Con sói phải tìm và chạm vào một con cừu trước khi hết giờ, nếu không vòng cổ sẽ phát nổ. Và chỉ có một người được sống sót.
Ba người bạn thân nhất. Và chỉ một người được sống.
Mình không muốn kể chi tiết những gì xảy ra trong tập ấy. Chỉ nói rằng Karube và Chota, hai người đã cùng Arisu bước vào thế giới này, chọn hy sinh. Họ chọn để Arisu sống. Và Arisu, chàng trai vô dụng, chưa từng làm được gì có ý nghĩa trong cuộc đời, phải sống với điều ấy.
Một bài review tiếng Việt nhận xét rằng Arisu ban đầu tỏ ra là một người vô dụng, trước khi trưởng thành. Mình nghĩ tập phim ấy là nơi sự trưởng thành bắt đầu, theo cách đau đớn nhất. Arisu không chọn trở thành người hùng. Cậu bị ép phải sống, vì những người khác đã chết cho cậu.
Usagi
Sau cái chết của hai người bạn, Arisu muốn chết. Cậu nằm trên mặt đất, chờ thị thực hết hạn.
Và rồi cậu gặp Usagi. Một cô gái leo núi, sống một mình trong thế giới này, sinh tồn bằng cách leo trèo, ẩn nấp, và chơi những trò chơi một mình. Cha của Usagi là một nhà leo núi nổi tiếng, bị truyền thông vu khống, và đã tự tử trên núi. Usagi cũng từng muốn chết.
Hai người không muốn sống, gặp nhau trong một thế giới đòi hỏi họ phải chiến đấu để sống.
Một bài review tiếng Việt khen rằng quá trình hình thành tình cảm giữa Arisu và Usagi được trình bày hợp lý hơn nhiều phim cùng thể loại. Mình đồng ý. Họ không yêu nhau ngay. Họ trở thành bạn đồng hành, rồi người tin tưởng nhau, rồi lý do để nhau tiếp tục sống. Và Tao Tsuchiya, người đóng Usagi, với những cảnh leo trèo, bay nhảy giữa những tòa nhà trống rỗng của Tokyo, là một trong những lý do bộ phim đáng xem.
Wonderland
Tên tiếng Nhật của bộ phim là Imawa no Kuni no Alice: Alice ở xứ sở của Imawa. Và đó là một trò chơi chữ, một sự tri ân trực tiếp đến Alice ở xứ sở diệu kỳ của Lewis Carroll.
Arisu, trong tiếng Nhật, là cách đọc của Alice. Usagi nghĩa là con thỏ, như con thỏ trắng mà Alice đi theo xuống hang. Chishiya, nhân vật bí ẩn với nụ cười khó đoán, là con mèo Cheshire. Có một nhân vật được gọi là Hatter, người thủ lĩnh điên loạn của một cộng đồng tên Bãi Biển. Và những lá bài: Nữ hoàng Cơ, Vua Bích, như trong cuốn sách của Carroll, nơi những lá bài là những người lính và những vị vua.
Mình thích sự tri ân này, vì nó cho ta một cách đọc về thế giới Borderland. Trong Alice ở xứ sở diệu kỳ, Alice rơi xuống một thế giới phi lý, nơi những luật lệ không có ý nghĩa, và cô phải tìm cách thoát ra. Và cuối cùng, cô tỉnh dậy, và nhận ra đó chỉ là một giấc mơ.
Mùa hai: Những lá bài mặt người
Mùa một của Alice in Borderland kết thúc khi Arisu và những người còn sống thu thập đủ tất cả những lá bài số. Và một thông báo mới xuất hiện: giờ là lúc chơi với những lá bài mặt người. Những lá J, Q, K. Và lần này, những người tổ chức trò chơi sẽ chơi.
Mùa hai, năm 2022, là một chuỗi những trò chơi đối đầu với những “công dân” của Borderland, những người đã chọn ở lại thế giới này, đã trở thành một phần của nó. Có Vua Bích, một tay súng bắn tỉa đi lang thang khắp Tokyo, bắn bất cứ ai. Có trò chơi của Jack Cơ, nơi những người chơi bị nhốt trong một nhà tù, và phải đoán chất bài trên vòng cổ của chính mình, thứ mà chỉ người khác nhìn thấy được. Một trò chơi về niềm tin, nơi mỗi lời nói đều có thể là lời nói dối.
Và cuối cùng là Nữ hoàng Cơ. Một trò chơi không có súng, không có bom. Chỉ là một ván bài croquet, và một cuộc trò chuyện. Nữ hoàng Cơ nói với Arisu rằng thế giới Borderland là ảo giác. Rằng Arisu đang ở trong một bệnh viện tâm thần. Rằng những người bạn của cậu chưa bao giờ tồn tại.
Đó là trò chơi tâm lý cuối cùng. Phá vỡ niềm tin của Arisu vào chính thực tại.
Sự thật
Và rồi, ở cuối mùa hai, sự thật được tiết lộ. Mình sẽ nói ra, vì nó là chìa khóa của cả bộ phim.
Vào cái ngày Arisu và các bạn đứng ở Shibuya, một mảnh thiên thạch đã rơi xuống Tokyo. Hàng nghìn người chết hoặc bị thương nặng. Arisu, Usagi, và tất cả những người chơi trong Borderland, đều là những người đang nằm giữa sự sống và cái chết trong những phút sau vụ va chạm. Tim họ đã ngừng đập. Borderland là nơi linh hồn họ đi đến, trong khoảnh khắc lơ lửng ấy.
Những người thắng trò chơi cuối cùng, và chọn sống, tỉnh dậy trong bệnh viện. Những người chọn ở lại, trở thành những công dân của Borderland, đã chọn cái chết.
Imawa trong tiếng Nhật nghĩa là “giây phút cuối cùng trước khi chết”. Alice ở xứ sở của giây phút cuối cùng.
Trò chơi của những người không muốn sống
Và mình nghĩ đó là ý nghĩa thật sự của Alice in Borderland. Bài viết trên Centrix đặt câu hỏi: “Chạy trốn hay đối mặt?” Một bài review tiếng Việt khác cho rằng ý nghĩa của phim nằm ở việc Arisu nhận ra giá trị cuộc sống qua những trải nghiệm sống chết.
Hãy nghĩ về những người chơi trong Borderland. Arisu, một chàng trai thất nghiệp, sống trong bóng của người anh trai thành đạt, không có mục đích, chỉ chơi trò chơi điện tử. Usagi, một cô gái mất cha, cô đơn, muốn chết. Chishiya, một bác sĩ trẻ lạnh lùng, thờ ơ với cái chết của người khác. Kuina, một cô gái chuyển giới bị gia đình từ chối. Những người không biết vì sao mình đang sống.
Và Borderland đặt cho họ đúng một câu hỏi, lặp đi lặp lại, qua mỗi trò chơi: Bạn có muốn sống không?
Không phải “bạn có thể sống sót không”. Mà là “bạn có muốn không”. Mỗi trò chơi là một lựa chọn. Và ở cuối cùng, khi được hỏi có muốn trở về thế giới thật, với tất cả nỗi đau, sự thất vọng, sự vô nghĩa của nó, hay ở lại một thế giới không có gì ngoài trò chơi, những người tỉnh dậy là những người đã tìm thấy một lý do để sống. Thường là một người khác.
Lời kết
Chín điểm. Alice in Borderland trở thành một trong những bộ phim không phải tiếng Anh được xem nhiều nhất trên Netflix. Wikipedia tiếng Việt ghi nhận nó nhận được nhiều phản hồi tích cực về hiệu ứng, hình ảnh, diễn xuất, nhưng cũng có ý kiến trái chiều về mạch phim ở nửa sau. Bài trên Moveek thì đánh giá mùa đầu “chưa đã ghiền”. Mình hiểu những lời chê ấy. Có những tập kéo dài, có những trò chơi mà logic không chặt chẽ.
Nhưng mình chấm chín vì một lý do: dưới lớp vỏ của một bộ phim sinh tồn đẫm máu, Alice in Borderland là một câu chuyện về việc tìm lại lý do để sống. Và nó kể câu chuyện ấy cho đúng những người cần nghe nhất: những người trẻ đang lạc lối, không biết mình muốn gì, đứng giữa giao lộ Shibuya đông đúc mà vẫn cảm thấy một mình.
Năm 2025, mùa thứ ba ra mắt, với lá bài Joker. Nhưng với mình, câu chuyện đã kết thúc ở cuối mùa hai, khi Arisu tỉnh dậy trong bệnh viện, nhìn thấy Usagi ở giường bên cạnh, và không nhớ gì cả. Chỉ có một cảm giác mơ hồ rằng mình đã từng biết cô ở đâu đó.
Nguồn tham khảo:
Tiếng Việt
- Thế giới không lối thoát — Wikipedia tiếng Việt
- Review Alice in Borderland (Thế giới không lối thoát) — Chưa đã “ghiền” — Moveek
- Review phim “Thế giới không lối thoát”: Chạy trốn hay đối mặt? — Centrix
- Đánh giá phim Alice in Borderland: Hành trình vào thế giới không lối thoát — MyTour
- Review và cùng xem phim Alice in Borderland — Webtretho
Tiếng Anh
- Alice in Borderland Season 3: everything we know — What’s on Netflix
- Live-action Alice in Borderland Season 3 debuts on Netflix in 2025 — Anime News Network